Potrawy wigilijne

Święta Bożego Narodzenia od strony kulinarnej kojarzą się nam najczęściej z kilkunastoma potrawami typowymi dla tych świąt. Pomimo tego, że Polacy raczej nigdy nie grzeszyli wstrzemięźliwością to jednak współczesna pani domu bardziej dba o kaloryczność potraw, zwłaszcza tych podawanych na co dzień. W święta jednak nawet najbardziej dbające o smukłą sylwetkę rodziny pozwalają sobie na nieco więcej.

Typowe potrawy wigilijne różnią się w zależności od regionu w jakim są serwowane, chociaż niektóre z potraw powtarzają się w wielu miejscach Polski. Do tych typowych, wigilijnych potraw potraw można chyba zaliczyć barszcz lub zupę grzybową, karp, śledzie oraz duszoną kapustę kiszoną z dodatkiem grzybów lub grochu.
Ze słodkich potraw wigilijnych wymienić trzeba kompot z suszu, makowce, pierniki, keksy.

Barszcz z uszkami

Barszcz wigilijny

Składniki:
0,5 l kwasu buraczanego, 1 kg buraków, 6 dag suszonych grzybków ( można wykorzystać wywar pozostały z gotowania suszonych grzybów do innej potrawy), warzywa – seler, pietruszka, marchewka, cebula, sól, pieprz, czosnek, cukier.

Przygotowanie:
Kilka dni wcześniej (można nawet dwa tygodnie) przygotować kwas buraczany – wyszorowane buraki obrać i pokroić w cienkie plastry, wrzucić do słoja lub kamiennego garnka, zalać przegotowaną ciepłą wodą (ok. 2 litry), dodać kawałek razowego chleba ze skórką i kilka ząbków czosnku. Odstawić w ciepłym miejscu. Po kilku dniach zlać do butelek i szczelnie zamknąć.

Przygotowanie barszczu
Obrane jarzyny wraz z grzybami, czosnkiem i przyprawami gotujemy w garnku z wodą. Po około 20 minutach gotowania dodajemy pokrojone w plastry buraki (wcześniej wyszorowane i obrane). Gotujemy kolejne 20 minut. Na koniec dodajemy przyprawy i zostawiamy barszcz na jakąś godzinę w spokoju aby smaki dobrze się wymieszały.
Następnie cedzimy barszcz, dodajemy kwas buraczany i przyprawiamy do smaku.
Czysty barszcz podajemy z uszkami, fasolką „Jaś”.

Zupa grzybowa

Składniki:
0,5 kg warzyw mieszanych (marchew, pietruszka, seler, por), trzy cebule, 4-5 dag suszonych grzybów, półtorej łyżki masła, sól, pieprz, cztery łyżki posiekanej zielonej pietruszki.

Przygotowanie:
Grzyby umyć, zalać zimną przegotowaną wodą i pozostawić na kilka godzin, ugotować w tej samej wodzie, w której się moczyły. Warzywa obrać, opłukać, pokrajać na kawałki i lekko poddusić z dodatkiem polowy łyżki masła. Cebulę dodać do duszących się warzyw. Podduszone warzywa zalać litrem wrzącej wody, osolić, ugotować do miękkości. Grzyby odcedzić z wywaru i drobniutko posiekać. Wywar z warzyw przecedzić, połączyć z wywarem z grzybów, dodać grzybki i masło, przyprawić do smaku solą i pieprzem.
Przygotowaną zupę można podawać na wigilię tak jak bulion – w filiżankach, z dodatkiem pasztecików z kapustą lub grzybami lub na talerzach z dodatkiem oddzielnie ugotowanych łazanek i posiekanej zielonej pietruszki. Zupę grzybową podawaną z łazankami można wzbogacić dodatkiem śmietany.

Uszka z grzybami do barszczu

Składniki:

20 dag mąki, żółtko, jedna łyżeczka masła, 10 dag suszonych grzybów, 2-3 cebule, trzy łyżki oliwy, dwie łyżki tartej bułki, dwie łyżki śmietany, sól, pieprz.

Przygotowanie:
Grzyby umyć, zalać wodą, pozostawić na godzinę, a następnie ugotować do miękkości w tej wodzie, w której się moczyły. Po ostudzeniu drobno posiekać lub zemleć w maszynce do mięsa. Cebulę pokrajać w jak najdrobniejszą kostkę, posolić, zrumienić na oliwie na jasnozłoty kolor. Dodać grzyby i śmietanę, wymieszać, dusić chwilę, wsypać tartą bułkę. Gdyby masa była zbyt gęsta, dodać nieco wywaru z grzybów. Przyprawić do smaku solą i pieprzem. Mąkę przesiać, dodać masło, żółtko i nieco wody, zagnieść elastyczne ciasto pierogowe, wyrobić ręką, cieniutko rozwałkować, lekko podsypując mąką. Placek pokrajać w kwadraciki o boku 3-4 cm. Na każdy kwadracik nakładać nadzienie z grzybów, skleić boki, formując trójkąt. Kąty podstawy trójkąta połączyć, przyciskając skleić. Układać na stolnicy lub desce posypanej mąką. Gotować, wkładając do wrzącej posolonej wody. Odcedzić. Wyłożyć na półmisek, skropić stopionym masłem. Gorące uszka wkładać do barszczu i od razu podawać.

Wigilijne uszka

Wigilijna kapusta z grzybami

Składniki:
60 dag kiszonej kapusty, 3-4 dag suszonych grzybów, dwie łyżki masła lub trzy łyżki oliwy (oleju), łyżka mąki, jedna cebula średniej wielkości, ewentualnie trzy łyżki gęstej śmietany, pieprz, cukier.

Przygotowanie:
Grzybki umyć, namoczyć na kilka godzin w chłodnej przegotowanej wodzie, a następnie ugotować w tej samej wodzie, w której się moczyły, odcedzić, pokrajać w bardzo cienkie paski. Kiszoną kapustę włożyć do rondla, podlać wywarem z grzybów, ugotować do miękkości. Cebulę obrać, opłukać, pokrajać w drobną kostkę i lekko zrumienić na oliwie, dodać przesianą mąkę i pokrajane grzybki, chwilę poddusić, dodać do gotującej się kapusty wówczas, gdy zmięknie. Wymieszać, chwilę gotować, odstawić, przyprawić do smaku pieprzem i odrobiną cukru. Kapustę można wymieszać ze śmietaną. Podawać na wigilię lako dodatek do ryb smażonych.

Karp w szarym sosie

Składniki:
jeden karp wagi 1-1,5 kg, 60 dag warzyw mieszanych (marchew, pietruszka, por),  trzy cebule, listek laurowy, pieprz, sól, cukier, półtorej łyżki masła,  trzy łyżki utartego czerstwego piernika, dwie łyżki miodu, półtorej szklanki wywaru
z karpia, pół kieliszka czerwonego wytrawnego wina, 3 dag drobno posiekanych obranych migdałów, 3 dag rodzynków, sok z cytryny.

Przygotowanie:
Karpia umyć, oczyścić z łusek, sprawić odciąć głowę wraz ze skrzelami, odkrajać płetwy i ogon. Oczyszczoną rybę umyć, skrajać filety, pokrajać w poprzek na porcje. Warzywa umyć, oczyścić, opłukać, włożyć do wrzącej osolonej wody, dodając jednocześnie obraną, opłukaną i pokrajaną cebulą. Ugotować wywar. Czas gotowania około 20 minut. Do wrzącego wywaru włożyć przygotowane porcje ryby, listek laurowy i kilka ziaren pieprzu. Gotować na wolnym ogniu pod przykryciem przez blisko trzy kwadranse. W trakcie gotowania ryby przyrządzić sos. Masło stopić w rondelku, dodać miód i piernik, chwile, podgrzewać mieszając. Mieszając w dalszym ciągu dodawać stopniowo wywar z ryby. Sos gotować na małym ogniu do zgęstnienia i uzyskania jednolitej konsystencji. Pod koniec gotowania dodać przebrane i umyte rodzynki, odstawić z ognia, dodać migdały, wymieszać sos z winem. Przyprawić do smaku sokiem cytrynowym, solą i cukrem. Ugotowaną rybę wyłożyć na półmisek, polać gorącym sosem i od razu podawać jako podstawowe danie wigilijne.

Kompot z suszu

Składniki:
20 dag suszonych śliwek, 15 dag suszonych jabłek, 10 dag cukru, 3 szklanki wody, 2-3 goździki, kawałek skórki z cytryny lub pomarańczy. Do kompotu można wykorzystywać również inne suszone owoce.

Przygotowanie:
Suszone owoce umyć, namoczyć w zimnej wodzie. Woda powinna przykryć owoce. Namoczone jabłka trzeba przycisnąć spodeczkiem. Gdy zmiękną, gotować w tej samej wodzie, w której się moczyły, z dodatkiem cukru i przypraw.

Kutia

Składniki:
20 dag pszenicy łuskanej, 15 dag maku, 5 łyżek miodu, bakalie (orzechy włoskie, rodzynki, daktyle, figi), cukier, ewentualnie słodka śmietanka.

Przygotowanie:
Pszenicę moczyć kilka godzin (najlepiej przez noc). Namoczoną pszenicę gotować w niewielkiej ilości wody aż do miękkości, odcedzić i ostudzić.
Mak sparzyć wrząca wodą i trzymać na ogniu tak długo pod przykryciem, aż da się rozcierać w palcach. Odcedzić przez bardzo gęste sito (dobrym sposobem jest płócienny worek w kształcie rożka), przepuścić przez maszynkę do mięsa o drobnych oczkach. Dodać bakalie, mód i cukier do smaku. Można dodatkowo dodać śmietankę. Gotową kutię odstawiamy na kilka godzin w chłodne miejsce.

Pierniczki drobne

Składniki:
50 dag mąki, 20 dag miodu, 20 dag cukru-pudru, 12 dag margaryny, 2 dag tłuszczu do formy, 1 jajo, 1 dag sody oczyszczonej, 1 paczka przyprawy do piernika.

Przygotowanie:
Mąkę przesiać razem z sodą na stolnicę, zrobić w niej wgłębienie, wlać miód, nożem wymieszać z częścią mąki, tak aby się nie rozlewał. Dodać przyprawy korzenne, cukier-puder, tłuszcz oraz jajko. Zagnieść ciasto jak na pierogi. Wyrabiać dokładnie tak długo, dopóki nie będzie lśniące i jednolite.
Blachę posmarować tłuszczem, oprószyć mąką. Ciasto wywałkować do grubości 0,5 centymetra. Wykrawać foremkami pierniczki w różnych kształtach, układać na blasze i piec w dobrze nagrzanym piekarniku około 10 minut.
Pierniczki przechowywać w słoju lub szczelnie zamkniętym pudle. Po kilku dniach, gdy skruszeją, są doskonałe.
Pierniczki można lukrować lukrem surowym z białek lub cukru pudru.
Lukier z cukru pudru: 30 dag cukru-pudru ucierać dodając po parę kropel soku z jednej cytryny i tyle wody aby utworzyła się odpowiednio gęsta masa, nadająca się do lukrowania.

Swiateczne pierniczki

Wybrane dla Ciebie...